تغییر قانون اقامت سرمایهگذاری لتونی در ۲۰۲۶
از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ که قانون جدید مهاجرت لتونی لازمالاجرا شد، سه مسیر قدیمی اقامت از طریق سرمایهگذاری (خرید ملک، اوراق قرضه دولتی و سپرده تبعی بانکی) بهطور کامل حذف شدند. امروز تنها مسیر فعال و قابلاقدام، سرمایهگذاری در سهام شرکت لتونیایی از ۵۰ هزار یورو (شرکتهای کوچک) یا ۱۰۰ هزار یورو (شرکتهای بزرگتر) بهعلاوه ۱۰ هزار یورو پرداخت یکبارهٔ دولتی است. یک مسیر تازه از طریق صندوق سرمایهگذاری جایگزین با آستانهٔ ۱۵۰ هزار یورو نیز در قانون پیشبینی شده، اما تا تاریخ انتشار این مطلب هنوز عملیاتی نشده و نهاد مدیریتکنندهٔ آن ایجاد نشده است.
چرا لتونی قانون اقامت سرمایهگذاری را تغییر داد؟
پارلمان لتونی (سایما) در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ قانون جدید مهاجرت را در خوانش نهایی با رأی ۶۵ به ۱۷ تصویب کرد. رئیسجمهور ادگارس رینکِویچ در ۱۹ ژوئن آن را برای بازنگری دوباره به پارلمان بازگرداند؛ دلیل اصلی بازگشت، همان مواد مربوط به اقامت سرمایهگذاری بود. نسخهٔ نهایی سرانجام در ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ توسط رئیسجمهور امضا و از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ لازمالاجرا شد. هدف اعلامشدهٔ قانونگذار، کاهش ریسکهای پولشویی و سوءاستفاده از مسیرهای ملکی و سپردهای بوده که در سالهای اخیر مورد انتقاد نهادهای نظارتی اروپایی قرار گرفته بودند.
مسیرهایی که از بین رفتند
از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ به بعد، سه مسیر زیر دیگر مبنایی برای درخواست اقامت موقت جدید نیستند:
- خرید ملک مسکونی یا تجاری (پیشتر از حدود ۲۵۰ تا ۲۶۲٬۵۰۰ یورو)
- سپردهگذاری تبعی (subordinated) در بانک لتونیایی (پیشتر ۲۸۰ هزار یورو)
- خرید اوراق قرضهٔ دولتی ویژهٔ سرمایهگذاران
طبق مادهٔ انتقالی قانون، فقط درخواستهایی که پیش از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ و تحت قانون قدیم (مصوب ۲۰۰۲) ثبت شده بودند، همچنان طبق همان قواعد قدیمی بررسی و در صورت تأیید اقامت صادر میشود؛ هیچ پروندهٔ جدیدی دیگر از این سه مسیر پذیرفته نمیشود.
تنها مسیر فعال: سرمایهگذاری در سهام شرکت
طبق صفحهٔ رسمی ادارهٔ تابعیت و امور مهاجرت لتونی (PMLP/OCMA)، شرط سرمایهگذاری در سهام شرکت به دو دسته تقسیم میشود. پیشنیاز این مسیر معمولاً ثبت یک شرکت لتونیایی (SIA) است که سرمایه در آن افزایش مییابد:
شرکتهای کوچک و متوسط — ۵۰ هزار یورو
سرمایهگذاری حداقل ۵۰ هزار یورو در افزایش سرمایهٔ ثبتی شرکتی که کمتر از ۵۰ کارمند دارد و گردش مالی یا ترازنامهٔ سالانهاش از ۱۰ میلیون یورو بیشتر نیست. از این مسیر، در هر شرکت حداکثر ۱۰ نفر خارجی میتوانند اقامت دریافت کنند، مشروط به آنکه هرکدام جداگانه ۵۰ هزار یورو سرمایهگذاری کرده و ۱۰ هزار یورو به خزانهٔ دولت پرداخت کرده باشند.
شرکتهای بزرگ — ۱۰۰ هزار یورو
اگر شرکت بیش از ۵۰ کارمند داشته یا گردش مالی/ترازنامهٔ سالانهاش بیش از ۱۰ میلیون یورو باشد (یا این آستانهها در سطح گروه شرکت بههمراه زیرمجموعههای ثبتشده در لتونی محقق شود)، حداقل سرمایهگذاری لازم ۱۰۰ هزار یورو است؛ در این حالت محدودیت ۱۰ نفره اعمال نمیشود.
در هر دو حالت، علاوه بر اصل سرمایه، پرداخت یکبارهٔ ۱۰ هزار یورویی به بودجهٔ دولت الزامی است و شمارهٔ حساب دقیق آن تنها در تصمیم رسمی صدور اقامت به متقاضی اعلام میشود. طبق چند منبع حقوقی مستقل که قانون جدید را تحلیل کردهاند، تحت قانون تازه، تداوم اعتبار اقامت علاوهبر حفظ سرمایهگذاری، به پرداخت حداقل سطحی از مالیات شرکتی در لتونی توسط همان شرکت نیز گره خورده است؛ از آنجا که متن دقیق این الزام هنوز بهصورت یکدست در صفحات رسمی انگلیسیزبان منتشر نشده، [بررسی شود: تأیید دقیق بند الزام مالیاتی سالانه نزد مشاور حقوقی مقیم لتونی پیش از امضای هر قرارداد سرمایهگذاری].
مسیر تازه: صندوق سرمایهگذاری جایگزین ۱۵۰ هزار یورویی
قانون جدید یک مسیر دیگر نیز اضافه کرده: سرمایهگذاری حداقل ۱۵۰ هزار یورو (برای حداقل پنج سال) در صندوقی که توسط مدیر صندوق سرمایهگذاری جایگزین تأسیسشدهٔ دولتی اداره میشود، بهعلاوهٔ همان ۱۰ هزار یورو پرداخت دولتی. بااینحال، بر اساس گزارشهای منتشرشده تا نوامبر ۲۰۲۶، این مسیر هنوز در مرحلهٔ راهاندازی است و ساختار اجرایی/نهاد مدیریتکنندهٔ آن بهطور کامل عملیاتی نشده؛ به بیان دیگر، در حال حاضر نمیتوان صرفاً از طریق این مسیر درخواست داد. هر مشاوره یا پیشنهادی که وعدهٔ اجرای فوری این مسیر را بدهد باید با احتیاط و پس از استعلام از PMLP بررسی شود.
مدارک و شرایط عمومی
فارغ از مسیر انتخابی، مدارک پایهای که OCMA/PMLP برای درخواست اقامت سرمایهگذاری سهامی میخواهد شامل این موارد است: کپی کامل گذرنامهٔ معتبر، فرم مخصوص درخواست اقامت، عکس، گواهی عدم سوءپیشینه از کشور محل اقامت فعلی (در صورت اقامت بیش از ۱۲ ماه در آن کشور)، سند اثبات تمکن مالی ماهانه (۵۰۰ یورو برای هر بزرگسال و ۱۵۰ یورو برای هر فرزند زیر سن قانونی که همراه باشد) و رسید پرداخت عوارض دولتی. دعوتنامه (Invitation Letter) باید پیش از ثبت درخواست توسط شعبهٔ محلی PMLP تأیید شده باشد. برای نگهداری سرمایه و انجام تراکنشهای شرکتی نیز معمولاً به افتتاح حساب بانکی در لتونی نیاز خواهید داشت.
ممنوعیت اتباع روسیه و بلاروس
یکی از تغییرات امنیتی مهم قانون جدید، حذف کامل اتباع فدراسیون روسیه و بلاروس از فهرست متقاضیان واجد شرایط مسیر اقامت سرمایهگذاری است؛ این محدودیت بخشی از رویکرد کلی کشورهای بالتیک به ملاحظات امنیتی منطقهای در پی جنگ اوکراین است و اتباع ایرانی یا سایر ملیتها را شامل نمیشود.
مسیر اقامت دائم و تابعیت
اقامت موقت سرمایهگذاری، گام نخست است؛ تمدید آن معمولاً منوط به حفظ همان سرمایهگذاری در طول دورهٔ اعتبار و ارائهٔ مجدد مدارک تمکن مالی و عدم سوءپیشینه است. اقامت دائم اتحادیهٔ اروپا (EU Long-Term Resident status) طبق قواعد عمومی اتحادیه پس از پنج سال اقامت قانونی و مستمر در لتونی قابل درخواست است؛ شهروندی لتونی از طریق تابعیتپذیری عمومی نیز مستلزم دورهٔ اقامت مشخص بههمراه آزمون زبان لتونیایی و دانش قانون اساسی/سرود ملی است. از آنجا که جزئیات دقیق این دو مرحله برای مسیر خاص سرمایهگذار در صفحات رسمی تا این تاریخ بهصورت جدولبندیشده منتشر نشده، [بررسی شود: تأیید دقیق شرایط اقامت دائم و تابعیت اختصاصی این مسیر نزد مشاور حقوقی لتونی پیش از برنامهریزی بلندمدت].
هشدار دربارهٔ تقلب و بررسی دقیق شریک سرمایهگذاری
در سال ۲۰۲۶ چند رسانهٔ تخصصی حقوقی و مهاجرتی گزارش دادند که برخی شرکتهای لتونیایی با ثبت دهها سهامدار خارجی بدون حق رأی واقعی، صرفاً برای عبور از آستانهٔ ۵۰ هزار یورویی بدون سرمایهگذاری واقعی در فعالیت اقتصادی، مورد بررسی نهادهای نظارتی قرار گرفتهاند. پیش از هر سرمایهگذاری، بررسی سوابق ثبتی شرکت در ثبت تجاری لتونی (Uzņēmumu reģistrs)، صورتهای مالی واقعی آن، و مشورت با وکیل مستقل لتونیایی (نه صرفاً کارگزار فروش سهام) ضروری است.
جمعبندی
اقامت لتونی از طریق سرمایهگذاری دیگر «ویزای طلایی ملکی» قدیمی نیست؛ از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ تنها راه عملی، سرمایهگذاری واقعی در سهام یک شرکت لتونیایی فعال (۵۰ یا ۱۰۰ هزار یورو بهعلاوه ۱۰ هزار یورو عوارض دولتی) است، و مسیر صندوق ۱۵۰ هزار یورویی هنوز روی کاغذ مانده. برای متقاضیانی که به دنبال اقامت اتحادیهٔ اروپا با آستانهٔ ورودی نسبتاً پایین هستند، این مسیر هنوز در دسترس است، اما انتخاب شرکت هدف باید با دقت و مشاورهٔ حقوقی مستقل انجام شود، نه صرفاً بر اساس بروشور بازاریابی. برای کسانی که هنوز بین گزینههای مختلف اروپا تصمیم نگرفتهاند، مقایسهٔ ویزای طلایی یونان و پرتغال میتواند دیدی کاملتر از بازار اقامت سرمایهگذاری اروپا بدهد.
سؤالات متداول
آیا خرید ملک در لتونی هنوز اقامت میدهد؟
خیر. از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶ مسیر اقامت از طریق خرید ملک بهطور کامل حذف شده و دیگر مبنایی برای درخواست جدید نیست.
حداقل سرمایهگذاری فعلی برای اقامت لتونی چقدر است؟
۵۰ هزار یورو در سهام یک شرکت کوچک (کمتر از ۵۰ کارمند) بهعلاوه ۱۰ هزار یورو عوارض دولتی، یا ۱۰۰ هزار یورو برای شرکتهای بزرگتر، بهعلاوه همان ۱۰ هزار یورو.
آیا مسیر صندوق ۱۵۰ هزار یورویی هماکنون قابلاستفاده است؟
خیر، تا زمان انتشار این مطلب، نهاد مدیریتکنندهٔ این صندوق هنوز بهطور کامل عملیاتی نشده و امکان ثبت درخواست از این مسیر فراهم نیست.
آیا اتباع ایرانی میتوانند از مسیر سهام شرکت اقامت لتونی بگیرند؟
بله، ممنوعیت جدید قانون فقط شامل اتباع روسیه و بلاروس است و اتباع ایران را در بر نمیگیرد؛ شرایط عمومی (تمکن مالی، عدم سوءپیشینه، سرمایهگذاری واقعی) برای همهٔ ملیتهای غیرمستثنا یکسان است.
آیا این اقامت مسیری به اقامت دائم و شهروندی اتحادیهٔ اروپا میدهد؟
بله، بهصورت کلی پس از پنج سال اقامت قانونی و مستمر امکان درخواست اقامت دائم اتحادیهٔ اروپا و پس از آن تابعیتپذیری طبق قوانین عمومی لتونی وجود دارد؛ جزئیات دقیق این مسیر برای حاملان اقامت سرمایهگذاری باید با مشاور حقوقی تأیید شود.
چرا باید پیش از سرمایهگذاری در سهام یک شرکت لتونیایی احتیاط کرد؟
چون برخی شرکتها صرفاً برای فروش «آستانهٔ سرمایهگذاری» بدون فعالیت اقتصادی واقعی تأسیس شدهاند؛ بررسی ثبت تجاری و صورتهای مالی واقعی شرکت پیش از هر پرداخت ضروری است.
شهروندی و پاسپورت