تابعیت پرتغال ۲۰۲۶: چرا ویزای طلایی هنوز باز است اما مسیر پاسپورت طولانیتر شد
اگر دارندهٔ ویزای طلایی پرتغال هستید یا قصد دریافت آن را دارید، مهمترین نکتهٔ ۲۰۲۶ این است: اقامت دائم پرتغال همچنان پس از ۵ سال اقامت قانونی قابلدریافت است و خود برنامهٔ ویزای طلایی (مسیرهای سرمایهگذاری) تغییری نکرده، اما مسیر شهروندی از ۱۹ مهٔ ۲۰۲۶ بر اساس «قانون ارگانیک شمارهٔ ۱/۲۰۲۶» (Lei Orgânica n.º 1/2026) طولانیتر شده است: برای اتباع کشورهای اتحادیهٔ اروپا و جامعهٔ کشورهای پرتغالیزبان (CPLP) دورهٔ اقامت لازم به ۷ سال و برای سایر ملیتها — از جمله اتباع ایران — به ۱۰ سال افزایش یافته است. این مقاله دقیقاً توضیح میدهد این تغییر برای سرمایهگذاران ایرانی چه معنایی دارد.
ویزای طلایی پرتغال در ۲۰۲۶ — چه چیزی تغییر نکرده است
برنامهٔ ویزای طلایی پرتغال (ARI) از نظر مسیرهای سرمایهگذاری دستنخورده باقی مانده و اصلاحیهٔ قانون تابعیت در ۲۰۲۶ هیچ تأثیری بر آن نداشته است. مسیرهای فعال عبارتاند از:
- صندوق سرمایهگذاری: حداقل ۵۰۰٬۰۰۰ یورو در صندوقهای سرمایهگذاری یا خطرپذیر تنظیمشده توسط CMVM — محبوبترین مسیر از زمان حذف مسیر ملکی در اکتبر ۲۰۲۳
- ایجاد شغل: تأسیس کسبوکاری که حداقل ۱۰ شغل تماموقت دائمی ایجاد کند (۸ شغل در مناطق کمتراکم داخلی کشور)
- تحقیقات علمی: ۵۰۰٬۰۰۰ یورو مشارکت در فعالیتهای پژوهشی تأییدشده
- کمک فرهنگی/میراث ملی: از ۲۵۰٬۰۰۰ یورو (۲۰۰٬۰۰۰ یورو در مناطق کمتراکم) — پایینترین آستانهٔ ورود
الزام حضور نیز بدون تغییر باقی مانده: فقط ۷ روز در سال اول و ۱۴ روز در هر دورهٔ دو سالهٔ بعدی — یکی از پایینترین الزامات اقامت در کل اروپا.
اقامت دائم پرتغال همچنان پس از ۵ سال
نکتهٔ مهمی که در میان اخبار مربوط به تغییر قانون تابعیت گاهی گم میشود این است: آستانهٔ اقامت دائم (Permanent Residence) تغییری نکرده و همچنان پس از ۵ سال اقامت قانونی قابل درخواست است. تغییر ۲۰۲۶ فقط مسیر شهروندی و پاسپورت پرتغالی را طولانیتر کرده، نه اقامت دائم را. دارندگان ویزای طلایی، بسته به برنامهریزی خانوادگی، میتوانند پس از ۵ سال برای اقامت دائم اقدام کنند و شهروندی را به زمان بعد موکول کنند.
تغییر اصلی ۲۰۲۶: قانون ارگانیک شمارهٔ ۱/۲۰۲۶ و دورهٔ تابعیت
«قانون ارگانیک شمارهٔ ۱/۲۰۲۶» در ۱۸ مهٔ ۲۰۲۶ در روزنامهٔ رسمی پرتغال (Diário da República، شمارهٔ ۹۵/۲۰۲۶، سری اول) منتشر و از ۱۹ مهٔ ۲۰۲۶ لازمالاجرا شد. این قانون، یازدهمین اصلاحیهٔ قانون تابعیت ۱۹۸۱ پرتغال، دورهٔ اقامت قانونی لازم پیش از درخواست تابعیت را از ۵ سال یکسان برای همه به دو سطح تغییر داد:
- ۷ سال برای اتباع کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا و کشورهای عضو جامعهٔ کشورهای پرتغالیزبان (CPLP: برزیل، آنگولا، موزامبیک و غیره)
- ۱۰ سال برای تمام ملیتهای دیگر — که ایران در این دسته قرار میگیرد
نکتهٔ فنی مهم: مبدأ شمارش این دوره، تاریخ صدور اولین اجازهٔ اقامت (título de residência) است، نه تاریخ تسلیم درخواست تابعیت. یعنی اگر اقامت طلایی شما در سال ۲۰۲۲ صادر شده باشد، شمارش از همان تاریخ آغاز میشود، نه از لحظهٔ اقدام برای شهروندی.
چه کسانی تحت قانون قدیم (۵ سال) باقی میمانند؟
درخواستهای تابعیتی که تا تاریخ ۱۸ مهٔ ۲۰۲۶ (پیش از لازمالاجرا شدن قانون جدید) نزد IRN (ادارهٔ ثبتاحوال و اسناد رسمی) ثبت شده باشند، همچنان تحت رژیم قدیمی ۵ ساله رسیدگی میشوند. اما هر درخواستی که از ۱۹ مهٔ ۲۰۲۶ به بعد ثبت شود — حتی اگر متقاضی پیش از آن تاریخ ۵ سال اقامت داشته باشد — مشمول قاعدهٔ جدید (۷ یا ۱۰ سال) میشود. به بیان دیگر، تسلیم بهموقع درخواست، نه صرفاً داشتن سابقهٔ اقامت کافی، تعیینکنندهٔ رژیم قابلاجرا بوده است.
چرا این تغییر برای سرمایهگذاران ایرانی اهمیت دارد
برای یک سرمایهگذار ایرانی که ویزای طلایی پرتغال را به قصد دستیابی نهایی به پاسپورت اروپایی در نظر دارد، این تغییر به معنای برنامهریزی برای افقی ۱۰ ساله بهجای ۵ سالهٔ قبلی است — بدون آنکه مسیر اقامت یا الزامات سرمایهگذاری خود تغییر کرده باشد. این نکته بهویژه هنگام مقایسهٔ پرتغال با سایر برنامههای اقامت/تابعیت اروپایی (مانند یونان) باید در نظر گرفته شود، چون دورههای تابعیت میان کشورها اکنون فاصلهٔ بیشتری پیدا کردهاند.
مقایسهٔ خلاصهٔ قبل و بعد از قانون جدید
| موضوع | پیش از ۱۹ مهٔ ۲۰۲۶ | از ۱۹ مهٔ ۲۰۲۶ به بعد |
|---|---|---|
| دورهٔ اقامت لازم برای تابعیت (اتباع ایران) | ۵ سال | ۱۰ سال |
| دورهٔ اقامت لازم برای تابعیت (اتباع اتحادیهٔ اروپا/CPLP) | ۵ سال | ۷ سال |
| مبدأ شمارش دوره | تاریخ تسلیم درخواست اقامت | تاریخ صدور اولین اجازهٔ اقامت |
| آستانهٔ اقامت دائم | ۵ سال | ۵ سال (بدون تغییر) |
| مسیرهای سرمایهگذاری ویزای طلایی | بدون تغییر | بدون تغییر |
ارتباط با اصلاحیهٔ قانون مهاجرت (Lei n.º 61/2025)
یک نکتهٔ مهم برای سرمایهگذاران این است که در فاصلهٔ کوتاهی، پرتغال دو قانون جدا را اصلاح کرد که گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند:
- قانون مهاجرت (Lei 23/2007) که با «قانون شمارهٔ ۶۱/۲۰۲۵» اصلاح شد، در روزنامهٔ رسمی در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵ منتشر و از ۲۳ اکتبر ۲۰۲۵ لازمالاجرا شد. این قانون بر اجازههای اقامت، الحاق خانواده و شرایط ورود تمرکز دارد.
- قانون تابعیت (Lei Orgânica 1/2026) که موضوع اصلی این مقاله است و صرفاً بر دورهٔ لازم برای درخواست شهروندی اثر دارد.
نکتهٔ کلیدی: ویزای طلایی و مسیر اقامت سرمایهگذاری، تحت هیچیک از این دو اصلاحیه تغییر نکرده است؛ تنها خطِ پایانی (شهروندی) دورتر شده است.
سایر الزامات شهروندی که باید در نظر گرفت
افزایش دورهٔ اقامت تنها تغییر نیست؛ قانون جدید همچنین بر اجرای دقیقتر شروط زیر تأکید دارد که پیش از این نیز وجود داشتند اما اکنون با بررسی سختگیرانهتری همراه شدهاند:
- تسلط به زبان پرتغالی در سطح حداقل A2
- نداشتن سابقهٔ محکومیت کیفری به مجازات مؤثر بیش از ۳ سال حبس
- ارائهٔ مدارک یکپارچگی (حساب بانکی پرتغالی، آدرس اقامت، گذرنامهٔ معتبر)
دولت پرتغال ۹۰ روز پس از انتشار قانون فرصت داشت «آییننامهٔ اجرایی تابعیت» (Regulamento da Nacionalidade) را منتشر کند؛ سرمایهگذارانی که در مرحلهٔ برنامهریزی هستند باید برای جزئیات اجرایی، بهروزرسانیهای AIMA (ادارهٔ مهاجرت و پناهندگی پرتغال) را پیگیری کنند.
جمعبندی
ویزای طلایی پرتغال در ۲۰۲۶ همچنان یکی از منعطفترین برنامههای اقامت اروپایی برای ایرانیان است: الزام حضور حداقلی، مسیرهای سرمایهگذاری متنوع از ۲۵۰٬۰۰۰ یورو، و اقامت دائم پس از تنها ۵ سال. آنچه تغییر کرده، فاصلهٔ زمانی تا دریافت پاسپورت پرتغالی است: برای اتباع ایران این فاصله از ۵ سال به ۱۰ سال افزایش یافته، با مبدأ محاسبه از تاریخ صدور اولین اجازهٔ اقامت. برای برنامهریزی دقیق، مشاوره با متخصص مهاجرت پرتغال پیش از اقدام رسمی توصیه میشود.
سؤالات متداول
۱. آیا سرمایهگذاری لازم برای ویزای طلایی پرتغال در ۲۰۲۶ تغییر کرده است؟
خیر. مسیرهای سرمایهگذاری (صندوق از ۵۰۰٬۰۰۰ یورو، ایجاد شغل، پژوهش علمی، کمک فرهنگی از ۲۵۰٬۰۰۰ یورو) و الزام حضور (۷ روز سال اول، ۱۴ روز هر دو سال بعد) بدون تغییر باقی ماندهاند. فقط دورهٔ لازم برای درخواست تابعیت تغییر کرده است.
۲. اتباع ایران چند سال باید در پرتغال اقامت داشته باشند تا بتوانند برای تابعیت اقدام کنند؟
۱۰ سال اقامت قانونی، محاسبهشده از تاریخ صدور اولین اجازهٔ اقامت — مگر آنکه درخواست تابعیت تا ۱۸ مهٔ ۲۰۲۶ ثبت شده باشد که در آن صورت قاعدهٔ قدیمی ۵ ساله اعمال میشود.
۳. آیا اقامت دائم پرتغال هم به ۱۰ سال افزایش یافته؟
خیر. اقامت دائم (Permanent Residence) همچنان پس از ۵ سال اقامت قانونی قابلدرخواست است؛ تنها دورهٔ تابعیت/پاسپورت تغییر کرده است.
۴. آیا کسانی که در سال ۲۰۲۲ یا ۲۰۲۳ ویزای طلایی گرفتهاند مشمول قانون جدید میشوند؟
بله، اگر درخواست تابعیتشان را تا ۱۸ مهٔ ۲۰۲۶ ثبت نکرده باشند. مبدأ شمارش از تاریخ صدور اجازهٔ اقامت است، اما قاعدهٔ قابلاجرا (۵، ۷ یا ۱۰ سال) به تاریخ ثبت درخواست تابعیت بستگی دارد.
۵. آیا مسیر خرید ملک هنوز برای ویزای طلایی پرتغال وجود دارد؟
خیر. مسیر سرمایهگذاری مستقیم در املاک مسکونی از اکتبر ۲۰۲۳ (قانون «Mais Habitação») حذف شد و از آن زمان فقط مسیرهای صندوق، ایجاد شغل، پژوهش علمی و کمک فرهنگی فعال هستند.
منابع
- Lei Orgânica n.º 1/2026, Diário da República n.º 95/2026, Série I (۱۸ مهٔ ۲۰۲۶) — diariodarepublica.pt
لینکهای داخلی مرتبط: ویزای طلایی پرتغال — راهنمای مسیرهای سرمایهگذاری | مقایسهٔ ویزای طلایی یونان و پرتغال | افتتاح حساب بانکی در پرتغال برای غیرمقیمان
شهروندی و پاسپورت